Het ebook viert vandaag zijn veertigste verjaardag

De laatste maanden gaat het in het boekenvak bijna continu over ebooks. Is het papieren boek over een paar jaar echt passé, zoals sommigen beweren? Je zou bijna vergeten dat het ebook al lang bestaat. Vandaag 40 jaar, om precies te zijn.

Het was Michael S. Hart die in 1971 van start ging met Project Gutenberg, een digitale bibliotheek die vandaag de dag meer dan 30.000 gratis ebooks in de aanbieding heeft. Het heeft nog wel ruim dertig jaar geduurd alvorens het ebook enige bekendheid verwierf bij een relatief groot publiek.

Het eerste ebook was de ‘Declaration of Independence’, welke – heel toepasselijk – op 4 juli 1971 beschikbaar kwam. Het ebook had een omvang van 5 kilobyte, maar zelfs die geringe grootte zou leiden tot netwerkproblemen, als het aan een paar honderd mensen tegelijkertijd werd gestuurd. In plaats daarvan liet Hart een linkje achter op een BBS (websites bestonden nog niet), waarna het eerste ebook door 6 mensen werd gedownload.

Dat digitale boeken daarna gedurende ruim drie decennia een marginaal bestaan leidden, is goed verklaarbaar. Het world wide web bestond nog niet en ook waren er maar weinig mensen met een pc. Digitaal lezen was iets voor nerds, die het geen probeem vonden om simpele ASCII-teksten vanaf een monochroom scherm te lezen. Ook na de opkomst van het web bleef digitaal lezen iets voor een klein groepje enthousiastelingen.

Maar met de ontwikkeling van de eerste ereaders, uitgerust met LCD schermen en een geheugen waarop je tientallen ebooks kon opslaan, werd het digitale boek langzaam een concurrent van het oude vertrouwde gedrukte boek. Daarna kwamen er ereaders met schermen van elektronisch papier en nu zijn het de tablets en smartphones waarop flink gelezen wordt.

Vooral in de V.S. maakte het ebook de laatste jaren een stormachtige ontwikkeling door. Amazon verkoopt sinds begin 2011 zelfs meer digitale boeken dan gedrukte boeken. In Nederland lopen we zo’n 2-3 jaar achter op de V.S., de markt voor digitale boeken bedraagt hier momenteel zo’n 1-2% van het totaal. Dat zal de komende jaren ongetwijfeld flink toenemen. Maar als je nog eens mensen hoort klagen over ‘dat nieuwerwetse ebook’, breng dan even subtiel in herinnering dat digitaal lezen al 40 jaar bestaat.