Voor een elektronisch boek hoeven geen bomen te worden gekapt. Maar is de e-reader daarmee ook beter voor het milieu?
Minder bomenkap, minder CO2-uitstoot en besparing van water. De e-reader wordt gepresenteerd als het nieuwe, groene broertje van het klassieke papieren boek. Maar hoe duurzaam is de e-reader eigenlijk? De e-reader en het daarbij behorende eBook wint vlug terrein. Amazon lanceerde iets meer dan twee jaar geleden de Kindle en verkocht vorig jaar een miljoen exemplaren. Met name in de Verenigde Staten is het eBook doorgebroken: van titels waarvan ook een digitale versie beschikbaar is, wordt in 48 procent van de gevallen het elektronische boek aangeschaft. In mei 2009 was dat nog 35 procent.
Waarom wel duurzaam?
Het Amerikaanse onderzoeksbureau Forrester schat de verkoop van e-readers op 6 miljoen in 2010. In 2013 zullen dat er minstens 19,2 miljoen zijn. Het digitale leesmiddel wordt door producent en consument aangeprezen als de nieuwe manier van ‘groen’ lezen: het alternatief voor de vervuilende printindustrie. Het Amerikaanse onderzoeksbureau Cleantech Group berekende dat in 2008 alleen al voor de productie van de Amerikaanse boekenbranche 125 miljoen bomen werden gekapt. En dan is er nog het waterverbruik, zo’n 78 keer meer dan bij het eBook, en de enorme CO2-uitstoot door productie en transport.
Wanneer je het papieren boek of de krant verruilt voor een e-reader, wordt gemiddeld na één jaar de CO2-uitstoot gecompenseerd van de hele levensloop van het apparaat, Oftewel: na een jaar gaat er jaarlijks per gebruiker 168 kilo broeikasgas minder de lucht in. Cleantech verwacht dat door de verkoop van e-readers de komende vier jaar 9,9 miljard kilo CO2 minder wordt uitgestoten.
E-readers die gebruik maken van e-Ink hebben zeker groene eigenschappen. ‘De krant lezen op de Kindle bijvoorbeeld is zuiniger dan bijvoorbeeld op de computer’, zegt Kim Schoppink, campagneleider giftige stoffen bij Greenpeace. Het scherm van de Kindle licht niet op en verbruikt alleen energie bij het uit- en aandoen en bij het omslaan van de pagina.
De iPad van Apple behalve het schermgebruik we goed te scoren wat betreft materiaalgebruik. Zo is het apparaat vrij van (broomhoudende) vlamvertragers en schadelijke stoffen als kwik, arsenicumhoudend glas en pvc. Apple klom mede hierdoor van de negende naar de vijfde plaats op de driemaandelijkse ranglijst van groene elektronica van Greenpeace.
Waarom niet duurzaam?
Volgens duurzaamheidsdeskundige Don Carli van het Institute for Sustainable Communication is het echter een misvatting dat digitaal lezen per definitie groener is dan papier. Voor de productie van de iPad zijn namelijk mineralen en metalen nodig. Deze worden verre van milieuvriendelijk gewonnen. Het is echter ook niet zo dat voor elk nieuw boek een boom gekapt wordt. Zo’n 80 procent van het karton en papier in Nederland wordt hergebruikt, waardoor oud papier en niet hout de belangrijkste grondstof is voor nieuw papier.
Bij de iPad is een tegenstelling tot de e-readers met e-Ink wel een ‘vervuiler’. Deze heeft een led-verlicht scherm en gebruikt daardoor continu elektriciteit. ‘Het lezen van teksten, surfen op internet en de daarbij behorende datacapaciteit leidt tot veel energieverbruik’, zegt Schoppink. ‘Ik vraag me dus af of de iPad een duurzame vervanging is van het papieren boek of de krant.’
Conclusie
Of de e-reader echte milieuwinst gaat boeken, hangt volledig af van het gebruik, vinden de meeste deskundigen. ‘Alleen wanneer e-readers lange tijd meegaan, kunnen ze een positieve invloed hebben op het milieu’, zegt Schoppink. De kans is echter groot dat de Kindle na een jaar wordt ingeruild voor een nieuwer, beter model. Dit veroorzaakt extra elektronica-afval, aldus Schoppink, want de meeste bedrijven hebben geen inzamelbeleid voor hun e-readers. Kunststof is bovendien moeilijk te recyclen. Volgens Schoppink moet er van de recycling van e-readers bovendien niet veel worden verwacht. ‘De winst is bijna nul.’
Of de e-reader duurzaam uitpakt, hangt af van de mate waarin het apparaat het papieren boek, tijdschrift en krant daadwerkelijk vervangt, zegt Erik van Erne van de Stichting Milieunet. Het is nog te vroeg daarover iets te zeggen.
