Boekhandels, tijden veranderen

Boekhandels moeten hun koers wijzigen, anders zijn ze ten dode opgeschreven. Dat is de boodschap van Ary Boese, directeur van de Koninklijke Boekverkopers bond (KBb). De stijgende verkoop via internet, zoals bol.com, en de opkomst van het digitale lezen bedreigen hun toekomst.

“Er móet iets gebeuren”, zegt Boese. Totnogtoe zijn boekhandels volgens hem te afwachtend. “Er gebeurt hier en daar wel wat, maar misschien duurt het te lang. Boekhandels zullen veel moeten doen om het hoofd boven water te houden.”

Volgens hem is het zeker dat niet alle boekhandels kunnen meekomen. “Er zullen er ongetwijfeld hun deuren moeten sluiten. ECI is in feite het eerste slachtoffer.” De boekenclub kondigde gisteren aan haar winkels te sluiten en alleen online door te gaan. (Zie kader).

In 2009 tekende zich al een kentering af in de boekenbranche. Winsten waren marginaal of ontbraken. In 2010 zette de negatieve trend door met een omzetdaling van 4,7 procent in de verkoop van (Nederlandstalige) boeken, zo bracht het CPNB gisteren naar buiten. De kredietcrisis droeg hier ook zijn steentje aan bij.

Maar niet alle boekhandels verkeren in dezelfde omstandigheden, nuanceert de directeur. ,,In de provinciesteden en dorpen hebben boekhandels eerder vaste voet onder de grond. Ze bedienen een trouwe klantenkring, die zich graag door hen laat adviseren. Dat kan natuurlijk niet op bol.com.”

Boekhandels in grotere steden hebben het volgens hem veel harder te verduren. “Ze zullen veel moeten doen om klanten te blijven trekken. Er moet meer te beleven zijn. Denk aan horeca, tentoonstellingen, lezingen en dergelijke.”

In de e-readers die totnogtoe te koop zijn, ziet hij geen gevaar. ,,Die zijn allemaal slecht. Maar zodra er één fatsoenlijke op de markt komt, en dat gaat snel gebeuren, dan kunnen de alarmbellen gaan rinkelen.”

West-Brabantse boekhandelaren reageren verschillend op de waarschuwing. Aan de behoudende zijde zit boekhandel Van Kemenade & Hollaers in Breda. “Wij hebben een eigen klantenkring en zetten nog steeds hartstikke goed om”, zegt Hein van Kemenade. Hoewel hij toegeeft last te hebben van bol.com, wil hij de gevaren niet groter maken dan ze zijn. Goede service, het organiseren van lezingen, een eigen leesclub en een grote titelvoorraad noemt hij als pluspunten waarmee zijn zaken in het Ginneken en de Haagse Beemden zich goed overeind kunnen houden. ,,En bij bol.com kun je boeken niet vasthouden.”

Ad Quist heeft zich de waarschuwing van de Boekverkopersbond meer aangetrokken. Zijn boekhandel Quist heeft eind vorig jaar een verbouwing ondergaan. ,,We merkten een jaar geleden dat de cijfers achteruit gingen en hebben besloten naast de boeken klassieke cd’s te verkopen en horeca aan te bieden. Alles om de consument langer binnen te houden. Ze moeten meer te beleven hebben. En dat kan hier ook.” Totnogtoe is hij tevreden over de veranderingen.

Echt radicaal gaat het roer om in Het Verboden Rijk in Roosendaal. Directeur Ruud Verstraaten is al ver met de plannen en de uitwerking. De winkel op de Nieuwe Markt wordt een soort warenhuisje. “Hoewel boeken de hoofdmoot blijven, gaan we ook in wijn en daarnaast ben ik bezig om een Apple Store in de zaak te krijgen.” Een shop-in-shop concept dus. Klassieke en jazz-cd’s zijn er al jaren te koop.

Verstraaten vond het hard nodig om de koers te wijzigen. “Afgelopen najaar zijn de plannen in een versnelling gekomen. Het slechte weer in november en december, heel belangrijke maanden voor ons, heeft veel omzet gescheeld. Mensen hadden geen zin om in weer en wind de deur uit te gaan en bestelden hun cadeaus op bol.com. Dan komt de economische crisis er nog eens bovenop, het jachtige bestaan dat we leiden. Een herbezinning was nodig.”

Of de shop-in-shop formule aanslaat, is voor hem nog de vraag. “Ik denk het wel, want boeken, klassieke muziek, jazz en wijn horen toch een beetje bij dezelfde doelgroep. Maar ik heb ook eigenlijk geen keuze. Stilstaan kan niet. De tijden veranderen snel.”

Bron: BNDeStem